ابو القاسم سلطانى
287
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
در پاكستان از دانهها با نام دانه هليون Halyun seeds در موارد نقصان اسپرم ، ضعف و ناتوانى جنسى ، دفع اسپرم از طريق ادرار ، سنگ كليه و مثانه همچنين از دمكرده ميوهها به منظور جلوگيرى از آبستنى و باز كردن خون قاعدگى استفاده مىشود . اشكال داروئى و مقدار خوراك : 1 - دمكرده 20 در هزار آن ( مدت دم كردن 15 دقيقه ) پس از صاف كردن به عنوان عوامل مدر و مسكن قلب روزى سه فنجان مىنوشند . 2 - جوشانده 50 در هزار ( 2 تا سه قاشق سوپخورى براى يك ليتر آب ) از ريشههاى خردشده روزى سه تا پنج فنجان مدت جوشاندن پانزده دقيقه است . 3 - عصاره آبى 1 تا 4 گرم در روز 4 - شربت 5 ريشه : كه از ريشه مارچوبه ، ريشه جعفرى ، ريشه رازيانه ، ريشه كرفس و ريشه كوله خاص Ruscus aculeatus L . تهيه مىشود روزى 60 تا 100 گرم خورده مىشود . 5 - شيره تازه ريشه و ريزوم گياه تازه كه تغليظ شده باشد به مقدار 1 تا 4 گرم در روز . موارد منع مصرف : در رماتيسم حاد و التهاب مجارى ادرارى نبايد مصرف شود . امروزه اين گياه در كشورهاى عربى به هليون ، كشك الماز معروف است همچنين در مصر آن را " اسفرك " ، " كشك " ، در يمن " صوف الخير " در لبنان " صمد " در مصر " كشك الماس " در سوريه " اقلام الديب " " ضغبس " " اسفراغ " " در ليبى " اسبرجس " ، " زكوم " و ريشه آن در عطاريهاى تهران به بيخ هليمون مشهور است . محل رويش : در مناطق مختلف البرز ، خوى ، تبريز ، كرمانشاه ، اراك ، اصفهان و شيراز رويش دارد و در برخى مناطق كشت داده مىشود . ( 1 * ) - به يونانى Pterios به معنى سنگلاخ مىباشد كه حنين آن را به فطراوس معرب نموده است ( 2 * ) - Asparagos helios ، مارچوبه باتلاقى يا چمنى ( 3 * ) - ماسونچ واژه يونانى نيست صحيح آن مارشوبج است كه واژه پارسى است ( مايرهوف ) . مارشوبج معرب از مارچوبه پارسى است ( 4 * ) - تت جامع مفردات - ج 4 ص 195 ( 5 * ) - مخزن الادويه : ص 574